Kontrplak, ince ahşap kaplamaların (katların) lifleri birbirine dik gelecek şekilde üst üste yapıştırılmasıyla üretilir. Bu çapraz yapı ona hem sağlamlık hem de boyutsal kararlılık kazandırır. Ama aynı yapı kesimde kendine özgü sorunlar da getirir. En bilineni yüzeydeki kıymıklanma.
Kontrplak ebatları ve kalınlıkları
- 122 x 244 cm (4 x 8 feet). En yaygın ebat.
- 125 x 250 cm. Bazı Avrupa kaynaklı ürünlerde.
- 152,5 x 152,5 cm. Huş (Baltık huşu) kontrplakta sık görülen kare ebat.
Kalınlıklar genelde 4 mm'den başlar; 6, 9, 12, 15, 18, 21 ve 24 mm gibi değerlerle devam eder. Kat sayısı her zaman tektir. Böylece iki dış yüzeyin lifleri aynı yönde olur ve plaka dengeli kalır.
Kıymıklanma: iyi yüz hangi tarafa?
Kıymıklanma, bıçak dişinin malzemeden çıktığı yüzeyde olur. Bu yüzden iyi yüzün yönü kullandığınız aletle değişir:
- Daire testere tezgahı ve panel ebatlama: Bıçak yukarıdan aşağı keser, diş alttan çıkar. İyi yüz yukarı bakmalı.
- Elde kullanılan daire testere: Bıçak aşağıdan yukarı keser, diş üstten çıkar. İyi yüz aşağı bakmalı.
- Dekupaj: Çoğu dekupaj yukarı çekerken keser. İyi yüz aşağı bakmalı.
Kıymıklanmayı azaltmak için
- Keskin ve ince dişli bıçak: Diş sayısı yüksek bıçak lifleri koparmak yerine keser.
- Kesim hattına kağıt bant: Özellikle el testeresinde basit ama etkili bir yöntem.
- Maket bıçağıyla ön çizik: Kesim hattı boyunca yüzeyi önceden çizmek, en dıştaki lifleri önceden keser.
- Destek plakası: Kontrplağı bir hurda plakanın üzerine koyup birlikte kesmek, alt yüzeyin desteksiz kalmasını önler.
Lif yönü ve kesim planı
Kontrplakta dış kaplamanın lifleri genelde plakanın uzun kenarı boyuncadır. Bunun iki sonucu var:
Görünüm: Vernikli ya da yağlı bitirilecek parçalarda liflerin hep aynı yönde akması istenir. Bu parçalar kesim planında döndürülmemelidir.
Mukavemet: İnce kontrplakta (4–9 mm) dış lifler boyunca bükülme dayanımı daha yüksektir. Raf ya da taban gibi yük taşıyan parçalarda uzun kenarın dış liflerle aynı yönde olması daha az sarkma demektir.
Parça döndürmenin fireyi nasıl etkilediğini ayrı bir yazıda anlattık. Kısacası, döndürme kısıtı ne kadar azsa yerleşim o kadar verimli olur. Ama görünen yüzeylerde estetik her zaman öncelikli.
Kenarlar
Kontrplağın kenarında katlar görünür. Bazı tasarımlarda bu çizgili görünüm bilerek açıkta bırakılır. Huş kontrplakta oldukça şık durur. Kapatılacaksa ahşap kaplama bant ya da masif çıta kullanılır. Bu durumda kenar bandı payı hesabı burada da geçerlidir.
